Wil je een uitbouw plaatsen, een dakkapel toevoegen of een schuur in je tuin bouwen? Dan is de kans groot dat je een omgevingsvergunning moet aanvragen. Toch is dat lang niet altijd duidelijk. Wanneer is een vergunning verplicht? Wanneer mag je vergunningsvrij bouwen? En hoe zorg je ervoor dat je aanvraag in 2026 zonder problemen wordt goedgekeurd?
Sinds de invoering van de Omgevingswet is het vergunningstraject inhoudelijk veranderd. In 2026 ligt de focus nóg sterker op lokale regels, omgevingsplannen en onderbouwing. Daarom is een goede voorbereiding belangrijker dan ooit.
In deze blog neem ik je stap voor stap mee in het proces van een omgevingsvergunning aanvragen in 2026. Je ontdekt wanneer je een vergunning nodig hebt, hoe je die aanvraagt en hoe je veelgemaakte fouten voorkomt. Zo bespaar je tijd, geld en frustratie.
Wil je direct weten waar je aan toe bent? Doe dan eerst de vergunningscheck van de overheid óf lees verder voor een compleet en helder overzicht.
Wat is een omgevingsvergunning?
Een omgevingsvergunning is een officiële toestemming van de gemeente om bouw- of verbouwwerkzaamheden uit te voeren. Denk aan:
- een uitbouw of aanbouw
- een dakkapel
- een schuur, garage of overkapping
- nieuwbouw of functiewijzigingen
Zonder omgevingsvergunning loop je het risico op een bouwstop, boete of zelfs sloopverplichting.
Sinds de Omgevingswet zijn alle losse vergunningen (zoals bouw- en milieuvergunningen) samengevoegd tot één omgevingsvergunning. Dat maakt het systeem overzichtelijker, maar vraagt ook om een goede onderbouwing van je bouwplan.
Wanneer heb je een omgevingsvergunning nodig in 2026?
Of je een omgevingsvergunning nodig hebt, hangt af van meerdere factoren. De belangrijkste zijn:
Wat ga je bouwen of verbouwen?
Kleine bouwwerken kunnen vergunningsvrij zijn, terwijl grotere ingrepen vrijwel altijd vergunningplichtig zijn. Een kleine schuur is iets anders dan een uitbouw aan je woning.
Waar wordt er gebouwd?
De locatie speelt een grote rol:
- voor- of achterzijde van de woning
- zichtbaarheid vanaf de openbare weg
- monument of beschermd stads- of dorpsgezicht
In beschermde gebieden gelden strengere regels.
Afmetingen en bouwhoogte
Bouwwerken die binnen vaste maten blijven, mogen soms zonder vergunning worden geplaatst. Ga je daaroverheen? Dan is een vergunning vrijwel altijd verplicht.
Functie van het bouwwerk
Een woonfunctie wijzigen (bijvoorbeeld wonen combineren met een bedrijf) kan ook vergunningplichtig zijn, zelfs zonder bouwkundige aanpassingen.
Twijfel je? Dan is de vergunningscheck van de overheid een goede eerste stap. Toch geeft die niet altijd volledige zekerheid.
Vergunningsvrij bouwen: wat mag zonder vergunning?
In 2026 mag je sommige bouwwerken nog steeds vergunningsvrij realiseren, mits je aan alle voorwaarden voldoet. Denk aan:
- een dakkapel aan de achterzijde
- een schuur of berging binnen vastgestelde afmetingen
- een erfafscheiding tot een bepaalde hoogte
Let op: vergunningsvrij betekent niet regelvrij. Je moet nog steeds voldoen aan het omgevingsplan, burenrecht en het Bouwbesluit.
Daarom raad ik altijd aan om vooraf te laten checken of jouw plan écht vergunningsvrij is.
Zo controleer je of je een omgevingsvergunning nodig hebt
Voordat je begint met bouwen, is het slim om zekerheid te hebben. Dat voorkomt dure verrassingen achteraf.
Zo pak je dat aan
- Doe de vergunningscheck van de overheid
- Controleer het omgevingsplan van jouw gemeente
- Let extra op bij monumenten of beschermde gebieden
- Twijfel je? Laat je situatie beoordelen door een specialist
Waarom dit belangrijk is? Zonder vergunning riskeer je:
- een bouwstop
- boetes
- verplichte aanpassing of sloop
Met een goede check vooraf voorkom je deze problemen.
Omgevingsvergunning aanvragen: hoe werkt het proces?
Heb je vastgesteld dat je een vergunning nodig hebt? Dan verloopt de aanvraag via het Omgevingsloket.
Stap voor stap
Voorbereiding
Je verzamelt alle benodigde documenten, zoals bouwtekeningen en berekeningen.
Indienen via het Omgevingsloket
Hier upload je alle stukken en beschrijf je jouw bouwplan.
Beoordeling door de gemeente
De gemeente toetst onder andere op:
- omgevingsplan en welstand
- veiligheid en constructie
- impact op de omgeving
Besluit
Bij goedkeuring ontvang je de vergunning. Bij afwijzing krijg je een onderbouwing en kun je vaak bijsturen.
De wettelijke behandeltermijn is 8 weken, met een mogelijke verlenging van 6 weken. Complexe aanvragen kunnen langer duren.
Welke documenten heb je nodig voor een omgevingsvergunning?
Een complete aanvraag vergroot de kans op snelle goedkeuring aanzienlijk. In de meeste gevallen heb je nodig:
- situatietekening
- plattegronden, gevels en doorsneden
- constructieberekeningen
- toelichting op het bouwplan
- energieprestatieberekeningen (indien van toepassing)
Ontbreekt er iets? Dan wordt je aanvraag vaak stilgelegd.
Heb je geen bouwtekeningen? Dan kun je deze laten maken door een specialist.
Kosten van een omgevingsvergunning in 2026
De kosten bestaan uit meerdere onderdelen:
Gemeentelijke leges
Deze verschillen per gemeente en liggen gemiddeld tussen 2% en 4% van de bouwsom.
Bouwtekeningen
Indicatieve kosten:
- eenvoudige verbouwing: vanaf €250
- uitbouw of aanbouw: €500 – €1.500
- nieuwbouw: vanaf €2.000
Constructieberekeningen
- kleine ingrepen: vanaf €250
- grotere projecten: €500 – €2.000
Een goede voorbereiding voorkomt extra kosten door vertraging of herindiening.
Veelgemaakte fouten bij een omgevingsvergunning
In de praktijk zien we vaak dezelfde problemen terugkomen:
- onvolledige of onjuiste tekeningen
- geen rekening houden met het omgevingsplan
- starten met bouwen zonder vergunning
- bezwaren van buren onderschatten
Deze fouten leiden regelmatig tot afwijzing of vertraging.
Omgevingsvergunning laten regelen door WILTEK
Een omgevingsvergunning aanvragen lijkt overzichtelijk, maar zit vol details. Bij WILTEK zorgen we ervoor dat jouw aanvraag inhoudelijk klopt én strategisch is opgebouwd.
Wij helpen je met:
- advies over vergunningsplicht
- professionele bouwtekeningen
- constructieve onderbouwing
- complete aanvraag via het Omgevingsloket
Zo vergroot je de kans op goedkeuring en voorkom je onnodige vertraging.
Wil je weten waar jij aan toe bent? Neem vrijblijvend contact op via
https://wiltek.nl/contact/
of vraag direct een offerte aan via
https://wiltek.nl/offerteaanvraag/
